2021 yılı asgari ücreti brüt 3.577,50 TL, net 2.825,90 TL olarak belirlendi.

Aşağıda yapış olduğumuz tahminlerde, asgari ücretin 2835,28 TL olabileceğini söylemiştik; 10 TL farkla tahminimiz gerçekleşen ücrete yaklaşmış oldu.

Yazımızda, asgari ücretin neyi ifade ettiği, niteliği, kimleri kapsadığı ve nasıl belirlediği hakkında bilgi verilerek, istatistiki veriler çerçevesinde 2021 yılı asgari ücretinin ne kadar olabileceği hakkında tahmin ortaya konulacaktır.

Asgari Ücret Nedir ve Asgari Ücretin Hesabına Mesai Ödemeleri Dâhil Midir?

Asgari ücret, işçilere çalışmaları karşılığı ödenecek en az ücret tutarını ifade etmektedir. İşverenler, istihdam ettikleri personele, mevzuat çerçevesinde belirlenen asgari ücret miktarının altında ödeme yapamayacaklardır.

Asgari ücret, 4857 sayılı Kanuna tabi olsun olmasın tüm çalışanları kapsamaktadır. Dolayısı ile İş Kanunu dışında başka personel kanunlarına göre, örneğin Basın İş Kanununa Göre, istihdam edilen personel de asgari ücret hükümlerine tabi olmaktadır. Buna göre Türkiye Cumhuriyeti sınırları içerisinde istihdam edilen hiç kimse asgari ücretin altında bir ücretle çalıştırılamayacaktır.

Asgari Ücret Yönetmeliğinde, asgari ücretin normal bir çalışma günü karılığında yapılan ödeme olduğu belirtilmiştir. Bundan kasıt mutat çalışma süresidir. Şöyle ki mevzuatta normal çalışma süresi, haftalık en fazla 45 saat olarak belirlenmiştir. Bu süre, sözleşmede aksi kararlaştırılmamışsa haftanın çalışma günlerine eşit olarak bölünerek uygulanacaktır. Örneğin, sözleşmede haftalık 45 saat ve 6 gün çalışılacağı belirlenmişse, günlük normal çalışma süresi 7,5 saat olacaktır. İşte bu işyerinde günlük asgari ücret günlük 7,5 saatlik çalışma karşılığında ödenmiş olacaktır. Normal çalışma süresinin üzerine günlük 1,5 saat fazla çalışma yapılması durumunda, ödenen asgari ücret bu süreleri kapsamayacaktır. Dolayısı ile işçiye asgari ücret yanında mesai ücreti ödenmesi gerekecektir.

Burada unutmamak gerekir ki, haftalık çalışma süresi mevzuatta en fazla 45 saat olarak belirlendiğinden, taraflar anlaşsa bile yani sözleşmeye bağlanmış olsa bile bir işçinin asgari ücretle çalıştırılabileceği süre en fazla haftalık 45 saat olacaktır.

Asgari Ücret Nasıl ve Kim Tarafından Belirlenmektedir? Belirlenirken Neler Dikkate Alınmaktadır?

Öncelikle belirtmek gerekir ki, belirlenecek asgari ücretin mevzuat gereği işçilerin en az zorunlu ihtiyaçlarını karşılayacak seviyede olması gerekmektedir. Bunun anlamı, insanca yamayı sağlayacak seviyede; gıda, eğitin, sağlık, konut gibi temel ihtiyaçları karşılayacak seviyede olması gerektiğidir.

Asgari Ücret belirlenirken, geçmişe göre yapılacak artışta yani zam oranında etkili olan en önemli parametre fiyatlar genel seviyesi, yani enflasyon oranı olmaktadır. Zira önceki yıllarda belirlenen asgari ücret tutarlarının, cari yılda fiyatlar genel seviyesindeki artışın altında artırılması, çalışanların enflasyon karşısında korunmaması anlamına gelecektir.

Bilindiği üzere ülkemizde en büyük istihdam sağlayıcı yani işçi çalıştıran oluşum Devlettir. Özel sektör oluşumları ise toplamda Devletten daha fazla işçi istidam etmektedir. İşçi ücretlerinin işverenler tarafından ödeneceği dikkate alındığında işverenlerin içinde bulundukları ekonomik şartların da asgari ücret seviyesinde etkili olduğu söylenebilecektir.

Dolayısı ile asgari ücret, işçilerin insanca yaşayabileceği bir seviye ile işverenlerin zorlanmadan ödemeyi sürdürebilecekleri bir denge çerçevesinde belirlenmeye çalışılacaktır.

Asgari ücret direkt hükümet tarafından belirlenmemektedir. Hükümet, işçi ve işveren temsilcilerinin katılımı ile oluşturulan asgari ücret tespit komisyonu tarafından belirlenmektedir.

İstatistiki Veriler Çerçevesinde 2021 Yılı Asgari Ücret Tahminimiz

Sosyal yaşantıları olan, borç altına giren, konut almak için kredi çeken vs hayatlarını planlamaya çalışan işçiler, karar süreçlerinde önlerini görmeye çalışmaktadırlar. Bu nedenle seyreden yıllarda asgari ücretin ne kadar olacağı merak konusu olmaktadır. Komisyon üyeleri dahil, karar alınmadan önce bu tutarın kaç para olacağını bilmek ya da tam anlamı ile tahmin etmek mümkün olmayacaktır. Ancak, son üç yılın asgari ücret artış oranlarını dikkate alarak 2021 yılında asgari ücretin ne kadar olabileceğini tahmin etmeye çalışalım. Tahmin de olsa elimizde istatistiki bir veri olması, hiç olmamasından daha yararlı olacaktır.

Geçmiş yıl verilerinden yola çıkarak ve enflasyonu etkileyen diğer değişkenleri de dikkate alarak 2021 yılı asgari ücretini tahmin etmeye çalışalım.

Bunun için üç yöntem kullanacağız. Bunlardan birincisi üç yıllık ortalama asgari ücret artışını belirleyerek, bu artış oranını 2020 yılı asgari ücretine uygulamak olacak. İkincisi yöntem 3 yıllık enflasyon artış oranının ortalamasını bularak 2020 yılı asgari ücretine uygulamak olacak. Üçüncü yöntem ise Merkez Bankası yılsonu enflasyon tahmin oranını kullanmak olacak.

İlk belirttiğimiz yöntem olan üç yıllık ortalama asgari ücret yöntemini kullanalım. Geçmişe dönük verilere bakıldığında 2018 yılı asgari ücretinin yüzde 26, 2019 yılı asgari ücretinin yine yüzde 26, 2020 yılı asgari ücretinin ise yüzde 15 arttığı görülmektedir. Bu veriler çerçevesinde 2021 yılı asgari ücretinin son 3 yılın artış ortalaması olan yüzde 22 oranında artacağı tahmininde bulunarak net 2835,28 TL olacağını söyleyebiliriz. Diğer tahmin yöntemlerimize bakalım.

İkinci yöntemimiz olan enflasyon artış oranını kullanalım. 2020 yılı enflasyon oranı asgari ücret tespitinden sonra belli olacağından, 2020 yılı öncesi 3 yılın TÜFE oranını kullanarak tahminde bulunacağız. Buna göre 2017 TÜFE oranının yüzde 11,92; 2018 yılı oranının yüzde 20,30; 2019 yılı oranının ise 11,84 olduğu görülmekte. 3 yıllık enflasyon oranının ortalama yüzde 14,68 olduğu dikkate alındığında, modelimize göre 2021 yılı asgari ücretinin tahmini 2.665,16 olacağını söyleyebiliriz.

Üçüncü yöntemimiz olan Merkez  Bankasının enflasyon tahmini yöntemine bakacak olursak, TCMB’nin yıl sonu enflasyon tahmininin yüzde 14,18 olduğu görülmektedir. Bu modele göre de 2021 yılı asgari ücretinin tahmini olarak 2653,54 olacağı söylenebilir.

Belirtelim ki bu üç yöntemden en tutarlı hesaplamanın ilk yöntem olduğunu düşünüyoruz. Dolayısı ile 2021 yılı asgari ücreti ne kadar olacak sorusuna tahminimiz 2835,28 TL olarak şekillenecek.

Brütten nete asgari ücret nasıl hesaplanmaktadır?

Asgari ücret tespit komisyonu asgari ücreti günlük olarak belirlemekte, bu günlük ücret 30 la çarpılarak aylık brüt asgari ücret hesaplanmaktadır. Hesaplanan bu aylık brüt asgari ücretten SGK işçi prim payları, gelir vergisi ve damga vergisi düşülmekte, asgari geçim indirimi ilave edilerek işçinin eline geçecek net asgari ücret hesaplanmaktadır.

Asgari ücret tutarı işçi, memur ve vatandaşların almış olduğu mali haklardan hangi kalemleri etkilemektedir?

Asgari ücret sadece işçilere ödenebilecek minimum hakedişi etkilememekte, bununla birlikte bir çok sosyal hakkı ve mali yükü de etkilemektedir. Yazımızda bunlara değinmeye çalışalım.

Asgari ücret ilk olarak vatandaşların alacağı 65 aylığını ile engelli aylığını etkilemektedir. Buna göre 2022 sayılı Kanun kapsamında aylık alacak yaşlı ya da engelli vatandaşların, bu kapsamda aylık alabilmeleri için her ne nam altında olursa olsun kendilerine ve eşlerine ait her türlü gelirler toplamı esas alınmak suretiyle, kişi başına düşen ortalama aylık gelir tutarlarının asgari ücretin aylık net tutarının 1/3’ünden az olması gerekmektedir. Dolayısı ile belirlenen asgari ücret, muhtaçlık aylığı hak etme şartlarını da doğrudan etkilemektedir.

Bununla birlikte, iş görmezlik ödeneği, asgari geçim indirimi, kıdem tazminatı tavanı, doğum ve askerlik borçlanması, çalışanların sigorta primleri, genel sağlık sigortası primi, işsizlik maaşı, yaşlılık, evde bakım, engelli maaşından yararlanma gelir sınırı, kısa çalışma ödeneği tutarları, asgari ücrete yapılan zam kadar artmaktadır.